(*) Hayvanlara Eziyet Daha Ne Kadar Kabahatler Kanunu Kapsamında Kalacak ?

Köpeğe verilen kemik yardımseverlik değildir,

Yardımseverlik

siz de köpek kadar açken paylaşılan kemiktir”

JACK LONDON

Kabahatler kanunu gerekçesinde, kabahat olarak adlandırdığımız fiiller idari suç olarak isimlendirilmiş ve bu tabir bir kısım yasalarda da kullanılmıştır. Bundan böyle suçlar adli suçlar ve idari suçlar olarak ikiye ayrılarak hukuk sistemimizde yerini almıştır. Türkiye’de ise yıllardan beri nedense Hayvanlara yapılan her türlü kötü muamele de idari suç ( kabahat ) olarak kabul edilmektedir.

Bir fiilin suç ya da kabahat olarak tanımlanmasında ise izlenen suç politikası etkili olmaktadır. Ancak bir fiilin suç veya kabahat olarak tanımlanmasında bunun esasen haksızlık ifade etmesi gerektiği hususu göz önünde bulundurulmalıdır.

[1] Demekki hayvanlara yapılan işkence ya da kötü muamale toplum nezdinde haksızlık olarak kabul edilmediği için bu fiiler ülkemizde kabahat olarak kabul edilmektedir.

Hannibal’i deviren Romalı General Cornellius her cümlesinin sonunda KARTACA YIKILACAK dermiş…

Biz de her defasında, Romalı general gibi hayvanlara işkenceyi ve kötü muameleyi teşvik eden, hayvanseverler arasında AFERİN OĞLUM YASASI olarak adlandırılan 5199 sayılı Hayvanları Koru-MA yasası değişmesi gerektiğini vurguluyoruz. Gerek baro komisyonunda gerekse medyada yaptığımız çağrılarımızda özellikle TBMM ‘nin ve adalet bakanlığının dikkatini çekmek için her defasında ısıtıp ısıtıp önlerine getiriyoruz.

Binbir törenle ve AB uyum yasaları çerçevesi içinde çıkarılmaya çalışan bu yasa değişmediği sürece canlarımıza , dostlarımıza karşı elimiz kolumuz bağlı, onlara karşı mahcubuz. Onlar eziyet gördükçe üzerlerinden para kazanıyoruz.

O nedenle hayvanlara karşı meydana gelen tüm kötü muamelelerde , haksız fiillerde , herkesin aksine 5199 sayılı yasanın [2] uygulanmasının hayvanlar için yararlı olmadığı bilakis bu haliyle bu yasa uygulandığı zaman en iyi olasılıkla 250 YTL ile 1000 YTL arası idari para cezası kesileceğini bunun da devletin kasasına irad ( gelir) kaydedileceğini vurgulamaya çalışıyoruz. Zaten çoğunlukla da faili bulamadığınız zaman bu “kabahat” yapanın yanına kar kaldığından, hayvan ölürken bile devletin bundan para kazandığı bir sistemle karşı karşıyayız. Aslında karşımızda bir trajedi- komedi olduğu o kadar açıktır ki, ama bunu görmek istemeyen de bir o kadar konuya ilgisiz yetkili vardır.

Masum bir canın değerini hangi idari para cezasıyla geri getirebilirsiniz?

Dikkat edin, bu haksız eyleme başından beri suç değil; Kabahat diyorum çünkü hayvanları yakıp, tecavüz etmek, zehirlemek, taşlamak, asmak, açlığa susuzluğa mahkum etmek bir SUÇ olarak algılanmıyor. Bu yasa Ceza Yasaları kapsamında uygulanması gereken bir yasa değil aksine kabahatler kanunu kapsamında uygulaması olan bir yasa olarak kabul edilmek isteniyor. Bu fiilin cezasını , para makbuzunu (!) savcılık ya da hakimler veya mahkemeler değil il çevre müdürlüğünde görevli idari memurlar kesiyorlar…. Savcı istese bile dava açamıyor, takipsizlik kararı veriyor. Bir diğer değişle, bu sistemle adaletin gözleri değil fakat elleri bağlanıyor!

Kapalı alanda sigara içene nasıl ceza kesilirse, ya da dilenciye dilencilik yaptığı için, hatta müziğin sesini sonuna kadar açan kişiye nasıl muamele yapılırsa hayvanı vahşice öldüren, asan, kesen, tecavüz eden, gözünü oyan, asit döken ve yakan kişiye de aynı idari işlem yapılıyor. Adalet böyle sağlanıyor.

Halen böyle bir uygulamanın olması Türk hukuk sistemi için ayıptır. Böyle bir hukuki bakış açısı 21. yy Türkiye’sine yakışabilir mi?

Avrupa ‘da kendi hayvanın kuyruğunu kesen, balkondan atan, işkence eden kişiye bile mahkemeler derhal tutuklama kararı vermekte ciddi hapis cezalarına çarptırmaktadır. Çünkü kendini insana ve onun kurduğu düzene teslim etmiş savunmasız bir hayvana bunu yapan yarın insana da yapabilir, toplum için tehlikeli bir insandır ve acilen tedavi edilmesi gerekir düşüncesi vardır. Yani bu fiili işleyen toplum nezdinde aslında "adli bir suç" işlemiştir. Hatta öyle ki İsviçre’de Uluslararası Hayvan Hakları Mahkemesi kurulmuştur[3]. Hayvanlara yapılan muamele kabahat değildir ve idari para cezası ile geçiştirilemeyecek, baştan savılamayacak kadar önemli bir durumdur. Hepsinden önemlisi bu eylem idari bir suç olmadığı için , kişinin adli siciline de işlenir..! Yani belki de ömür boyu onun boynuna asılı bir yaftadır o..

Öte yandan, yasanın diğer en büyük eksikliği bu kabahatin ( aslında suçun ) re’sen savcılık tarafından takip edilmesi yolunun kapalı olması, hayvanın mal olmasından dolayı ancak sahibinin şikayeti olursa şikayete bağlı suç olarak kabul edilmesindedir.

[4] Yani yeni yapılacak yasa ile şikayet olsun olmasın savcılık kendiliğinden harekete geçmelidir. Re’sen takibat yapılmalı hatta bu şikayetten vazgeçme yolu dahi kapalı olmalıdır. Ama bu fiilin idari suç olarak Türk Hukuk sisteminde algılanması zaten başından savcılıkları ve hakimleri yetkisiz bırakmaktadır. Yetki tamamı ile il çevre müdürlüklerine bir ceza makbuzu kesmelerini amir hüküm olarak koymaktadır.

İki yıldır her gittiğimizde alternatif yasa teklifimizi Ankara’ya sunuyoruz Ancak sanırım onlar vahşete uğraması gereken hayvan kotası henüz dolmadığından harekete geçmek istemiyorlar...

Önce insan diyorlar…

Hangi insan? Su içmeye gelmiş gariban ayıyı recm eden insan mı? Hiçbir suçu olmayan sadece sahibine kızıldığı için eşeğin gözünü tornavida ile oyan insan mı? Terrier köpeğin bacağını kesip yavrusunu gözü önünde yakan insan mı? Kedi yavruları ortalığı pisletiyor diye gözlerine asit döken insan mı? Güç elinde olduğu halde gücünü kullanmaktan çekinmeyen belediye başkanı ya da taşeron firmaları mı? Ben bu ahlaksızlığı yapan o insanla aynı otobüse , aynı metroya binmek istemiyorum, aynı okula gitmek istemiyorum , aynı işyerinde çalışmak istemiyorum , aynı yerde tatil yapmak da istemiyorum..… onun ceza olarak vereceği parayı da istemiyorum..

Ben ülkemin geleceğini, sağlıklı kuşakları istiyorum…

O nedenle bu işe gönül vermiş kişilere tekrar sesleniyorum…:

Belki yasadan önce tasa gerekiyor ama içimizdeki dernekçilik macerasını bir kenara bırakıp, tüm hükümetlere, bakanlıklara, ilgisiz yetkililere , bilgisiz ilgilere bastırmamız bu hayvanlara kötü muamelenin kapalı alanlarda sigara içme yasağı gibi “idari suç” olması ile aynı kefede olmasını değiştirmek için baskı kurulması gerektiğini anlatmalıyız. Lobbycilik yapmalı, eğitim çalışmalarına hız verilmeli, broşürler paneller sistemli olarak devam etmelidir.
Kim ne derse desin, nasıl önyargıyla yaklaşırsa yaklaşsın bıkmadan usanmadan Ankara’ya kamp kurmaya devam etmeli, hayvanlara kötü muamele eden herkesi gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, İl Çevre Müdürlüğünün memurları önünde değil mahkeme huzuruna çıkarmalıyız. Çünkü bu bizim vefakar dostlarımıza karşı bir borcumuzdur. Aslında gönlümüzden geçeni (fakat kimsenin dile getirmeye cesaret de edemediği ) uzman hukukçulardan kurulu dilleri, avukatları , sesleri olmayan dostlarımızı , tüm çevreyi , doğayı koruyan, yargılamaların hızlı bir şekilde yapıldığı, ciddi cezaların verilebildiği ÇEVRE İHTİSAS MAHKEMELERİNİN kurulmasıdır.

Çevre ihtisas mahkemelerinin şu aşamada kurulması ütopik görülse de, hayvanlara yapılan tüm kötü muamelerin artık idari suçlar kapsamından çıkması ülkede yasanın çıkmasından bu yana geçen süreç içerisinde hiçbir caydırıcı etkisi olmamıştır.

Devletin mahkemelerinin iş gücünün artacağı ise böyle bir çalışmaya ya da bakış açısına inandırıcı gerekçe olamayacağı gibi, uygar bir ülkeye böyle bir bahane sürerek bu görevden kaçınmak istemek kesinlikle vicdani değildir.

Heleki adalet bakanlığının değerli hukukçuları hayvana eziyet edenin bir gün mutlaka insana da eziyet yapacağını, cezalar caydırıcı olmazsa göstermelik yasa çıkarmanın hiçbir işe yaramayacağını, bir gün engellilere, kadınlara, yaşlılara da aynı kötü muamelenin yapılacağını bilmeleri gerekir.

Bu yasanın kesinlikle değişmesi gerekmektedir. Hem de acilen. Hayvanlara kötü muamele kabahatler kanunu kapsamında anılmayacak, idari suç olmaktan çıkartılmalıdır.

Bunu da biz genç hukukçular sivil toplum örgütlerinin gücü ile birlikte başaracağız asla yılmayacağız. Bayrağı bu şekliyle bizden sonraki kuşaklara devredeceğiz.

Bizden öncekilerin yapmış olduğu bu görmezlik ayıbını, dostlarımız adına, onların bizlere bugüne kadar yapmış olduğu vefa adına, kaldıracağız.

Hayvanlara mal diye değil “Can” diye bakılması gerektiğinin öncüleri olacağız. !

Yıkılmaz denilen o Kartacayı yıkacağız.
10/05/2007
Av. Ahmet Kemal Şenpolat

HAYTAP Hayvan Hakları Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı 

 [1] MUSTAFA EKİNCİ Yargıtay Cumhuriyet Savcısı- KABAHATLER KANUNU s1 vd

[2] Dünyada hayvanları korumaya yönelik ilk yasa 1641’de İngiltere’nin Amerikadaki Massachusetts Kolonisinde çıkartıldı. “ Hiç kimse genellikle insanların yararlanması için bulunan bir hayvana kötü davranamaz”

İlk hayvanları koruma derneği ise 1824’te İngiltere’de kuruldu. Hayvanlara Kötü Muameleyi Önleme Derneği adıyla kurulan derneğin başına 1840’da “ Kraliyet” sözcüğü de eklendi.

[3] Uluslararası Hayvan Hakları Mahkemesi İsviçre’nin Clarens beldesinde olup, ünlü çevre korumacı ve hayvan hakları savunucusu Franz Weber tarafından kurulmuştur. İnsan Hakları Komisyonu gibi Uluslararası Hayvan Hakları Mahkemesi de toplantılarını Cenevre’deki Birleşmiş Milletler Sarayı’nda aynı çatı altında yapmaktadır.

[4] Bu konuda daha detaylı açıklamayı bu kitaptaki diğer yazım   HUKUK SİSTEMİMİZDE   HAYVANLARA BAKIŞ AÇISINDA  “MAL”   ile “CAN”   ARASINDA GİDİP GELMEK teki görüşlere bakınız.

(*)How Long Torturing Animals Will Continue To Be Aceepted Merely As a Misdemeanaur Instead Of Crime?

He bone you give to the dog is not helpful unless you share the bone with the dog when you are as hungry as the dog.
JACK LONDON

The justification of the Law of Misdemeanor  defines what we call faults as administrative crimes and that definition is used in several legal codes as well. Accordingly; crimes are classified either as legal or administrative in our legal system. Yet, in Turkey any kind of misbehavior towards animals is somehow taken as an administrative crime (Misdemeanor) over a long period of time.

However; the politics of crime has been influential in determining whether an action is a crime or a Misdemeanor. It is vital to keep in mind that while making such a differentiation the underlying factor is the existence of injustice in the relevant action.

(1) That means since torturing animals or treating them cruelly is not perceived as unjust by the society; such actions are therefore taken as Misdemeanor in our country.

The Roman General Cornelius, who overthrew Hannibal, had kept on saying at the end of all his speeches that Kartaca would be demolished…

In any occasion we emphasize the fact that Animal Protection Law no 5199, which almost encourages and praises those who torture and treat animals cruelly in a similar way to that of the Roman General, should be amended. Both via the Bar Commission and media we have continually been bringing the issue to the attention of the TBMM (the Legislative Body) and the Ministry of Justice.

As long as no amendment is made to the current Law (despite several efforts and requirements of the EU) we cannot realize much to the benefit of our beloved ones, our friends. Simply, we will continue to carry the shame on us! Unfortunately; the torture on animals will continue to be a source of living for those who benefit from the status quo.

For that reason, we highlight the fact that when animals face torture or misconduct the current application of Law no 5199  (2) does  not help much. When applied, the highest penalty is usually an administrative fine at an amount of between YTL 250 and YTL 1,000 which is recorded as an income into the accounts of the State. Since in majority, the guilty person cannot be identified, the person who does such “minor offences” is almost never charged or even if found guilty that creates a system in which the state makes money when animals suffer or die. It is so evident that the current system is tragic-comic itself while the existence of relevant authorities who refuse to take responsibility and action prevails.

How can you pay back the value of innocent lives lost?

Notice that from the beginning I have been calling such unjust actions as Misdemeanor but not as crimes this is because burning, raping and poisoning animals or throwing stones at them and even hanging or making them starve are not perceived as a crime. The general inclination is to evaluate the relevant legislation not in the context of penal codes but from the perspective of Law of Misdemeanor. In case of such offences, it is not the public prosecutors, judges or courts that decide but the administrative authorities in the Provincial Directorates of Environment who charge such actions via official receipts. Even if a public prosecutor is willing to file a suit, he or she cannot do so and ends in dismissal of proceedings. In other words, the current system does not close the eyes of Law and is unable to create a just system as it should but ties its hands firmly and makes it ineffective instead.

A person who kills an animal violently, hangs and rapes an animal or digs an animal’s eyes or even pours acid into them is subject to the same administrative procedures as those people who are fined because they smoke in prohibited areas, beg or listen to music so loudly. Unfortunately, justice is maintained in such an unfair manner.

The existence of such an application within Turkish Legal System cannot be accepted. Can such a legal perspective be tolerated in Turkey of the 21^st  century?

In Europe the courts give urgent decisions of arrest and severe charges of imprisonment to those who for instance have cut an animal’s tail, throw animals down from balconies or torture them. This is because a person, who has committed such violent acts on a vulnerable animal which has to surrender to human beings and to the system created by humans, can do the same to another person in the future. There is a belief that such a person is a threat to the society and should immediately be cured, i.e.- that person has committed a crime in the society. The foundation of International Animal Rights Court in Switzerland is a good example (3). Torturing animals is not merely a minor offence and cannot simply be handled by administrative charges thus is taken as a significant issue. Above all; since such an act is not a simple offence, it is taken into judicial records. In other words, a person of such misbehaviors and crimes has to deal with the consequences of his or her acts for the rest of his or her life.
Another major deficiency of the relevant legislation is the fact that public prosecutors cannot file suits by their own initiatives in case of such offences (in fact crimes). This is related to the current application in which the offences are taken as crimes upon complaints made by the owners of the animals- a perspective which deems animals commodity, anyway.(4) 

It is therefore vital that an alternative legislation should let the prosecutors act on their own whether there is a complaint or not. Sua sponte files should be made possible and even remittal of complaints should be avoided. However, the perception of such actions as an administrative crime in Turkish Legal System leads public prosecutors and judges to remain unauthorized and ineffective regarding the matter. The current authority belongs to the Provincial Directorates of Environment which has the authority only to fine persons.

For the last two years we have submitted alternative bill law to Ankara (The Legislative House) many times however, they seem to think that the number of cases of violence concerning animals so far is not sufficient enough to make them take action!!!

They say : “ FIRST, PEOPLE ! ”

Which people  ?

People throwing stones to a bear that has shown up merely to drink water? People who dig a donkey’s eyes by a screwdriver just because the poor animal has been angry with its owner? People who cut a dog’s leg and even burn the puppies in front of the mother? People who pour acid into the eyes of kittens because they are messing around? The municipalities who do not hesitate to use their authorities or the firms they have outsourced?  

I, personally, do not want to take the same buses or other public facilities with those who have committed such violent acts. I do not want to attend same schools, work in same jobs or spend my vacations with those people either. I refuse the funds from the fines with which such people are charged, too.

I am demanding a bright future for my country and healthy generations.

For this reason, I want to warn again all people who work for the welfare of animals… All of us instead of giving priority to our own associations should come together to make all governments, ministries, the relevant authorities that are not willing to take responsibilities or the interested parties that have insufficient information, see that torturing animals should not be in the same category with administrative crimes such as smoking in closed areas.  Forming pressure groups, facilitating training, preparing brochures and meetings on the issue in a systematic manner will be instrumental. Whatever they say or despite any prejudices; we should continue to go to Ankara to lobby for the matter until we make the ones who torture animals be brought to the legal courts instead of their being fined solely by provincial directorates of environment. 

That is our main responsibility to our beloved friends!! In fact what should be done (although no one can dare to speak it out) is to establish Specialized Courts of Environment formed by the relevant experts in the area of law. Such a court would protect our beloved ones, the environment and the nature in general via its effective and quick hearing of the cases which would result in severe punishments, as well.

This law has to be definitely changed and that amendment should be made immediately.

Torturing animals should not be included within the realm of Misdemeanor and it should no more be a part of administrative crimes.

We as young law-men shall make this happen and will not give up. We will transform these ideals to the future generations. The ignorance of the previous generations over the issue which is an offence itself, will be overcome by us on behalf of our beloved animals.

We will be pioneers for the understanding by which animals are taken as living organisms not as commodities or goods

We will overthrow Karthaca which is said to be invulnerable forever.

Av.Ahmet Kemal Şenpolat Attorney-at-Law

President of Animal Rights Federation
(HAYTAP ) in Turkey

"Chief Public Prosecutor of the Court of Appeals-The Law of Misdemeanor ”

The first legislation regarding protection of animals dates back to 1641 when the Colony of Massachusetts in America issued a relevant code. “No one can cruelly treat an animal which in general serves the welfare of people.”

The first association for the protection of animals was established in England in 1824. That association called “The Association for the Prevention of Mistreatment of Animals,” received the title “Royal” in 1840.

International Animal Rights Court is located in the district of Clarens in Switzerland and was founded by a well-known environment and animal rights activist, Franz Weber. That court holds its meetings in the building of the United Nations where The Commission for the Human Rights convene, as well.

For the details of the issue please refer to my article “Our Legal System’s Unsettled Decision: To Regard An Animal As A Commodity Or A Living Thing”.

Dier als ding of levend wezen: Turkse wetgever moet kiezen

Categorie: Opvang en eerste hulp, Excessen , Zaken, Gezelschapsdieren, Turkije, Nummer 21, Achtergrond 
Door: Ahmet Kemal Senpolat

Voor de Turkse wet zijn dieren ‘zaken’. Dat geeft dieren met een eigenaar nog een zekere bescherming, maar zwerfdieren hebben per definitie geen eigenaar. Daarom kan niemand gestraft worden voor de uiterst wrede behandeling die veel zwerfdieren ten deel valt.

Dierenbeschermers in Turkije stuiten steeds weer op het probleem, dat alle levende wezens behalve mensen in het Wetboek van Strafrecht en andere toepasselijke wet- en regelgeving worden beschouwd en behandeld als ‘zaken’.[1] Over de centrale positie van de mens als maat van alle dingen wordt in enkele Westerse landen tegenwoordig genuanceerder gedacht. Dieren hebben ook daar nog geen wettelijk vastgelegde rechten, maar dat ze aanspraak kunnen maken op universele rechten als het recht op leven en bescherming tegen wrede behandeling wordt in ruime kring aanvaard.[2]

Dier met eigenaar

In het Turkse rechtssysteem is alles wat geen mens is een ‘zaak’. Mensen kunnen rechten laten gelden op zaken voor zover die hun eigendom zijn. Als dieren juridisch gezien zaken zijn, kunnen ze per definitie ook eigendom zijn. De vraag of dieren een economische waarde vertegenwoordigen is bepalend voor de manier waarop mensen met ze omgaan. De vraag kan zowel voor dieren in de (intensieve) veehouderij als voor gezelschapsdieren bevestigend beantwoord worden; te denken valt ook aan rij- en trekdieren en dieren werkzaam in de bewaking. Mensen die zo’n dier bezitten kunnen proberen via de rechter een medemens veroordeeld te krijgen voor het beschadigen of vernielen ervan, en daarvoor schadevergoeding eisen.[3]

Het Turkse Wetboek van Strafrecht dreigt degene die zonder redelijk doel[4]een dier dat aan een ander toebehoort doodt, zwaar beschadigt of anderszins in waarde doet dalen met gevangenisstraf van tussen drie maanden en drie jaar, of met een schadevergoeding, te betalen aan de eigenaar. Het misdrijf is ‘beschadigen van andermans eigendom’; wat het dier zelf is aangedaan, hoe ingrijpend ook, heeft geen enkele invloed op de strafmaat. In de praktijk gaat het meestal zo dat de eigenaar bij de politie een klacht en een schadeclaim indient; als de tegenpartij de schade vergoedt wordt de klacht ingetrokken en de zaak als afgesloten beschouwd. Het openbaar ministerie kan niet op eigen initiatief tot (verdere) vervolging overgaan.

Een van de juridisch ‘logische’ gevolgen van deze benadering is dat dierenzonder eigenaar, thuisloze dieren waar niemand een prijskaartje aan heeft gehangen, in Turkije niet beschermd zijn tegen mishandeling. Dieren met en dieren zonder eigenaar worden als aparte groepen gezien; het verschil wordt weerspiegeld in de verschillende sancties.

Mens zonder strafblad

Dieren die niemands eigendom zijn, katten en honden die geen huis hebben en over straat moeten zwerven – bijvoorbeeld omdat hun eigenaar ze in de steek heeft gelaten – vallen niet onder het Wetboek van Strafrecht maar onder de Dierenbeschermingswet.[5] Artikel 3 kent een aparte begripsbepaling van ‘dier zonder eigenaar’. Wie een dergelijk dier mishandelt begaat een administratieve overtreding, waar een geldboete op staat.[6] Aangifte doen is niet mogelijk, de persoon in kwestie krijgt geen vermelding terzake in zijn strafblad. Wat hij daarna ook doet, solliciteren of een misdrijf begaan, niemand heeft weet van zijn wreedheid jegens dieren.

Dat is merkwaardig, want in de gerechtelijke geneeskunde en de criminologie gaat men er tegenwoordig van uit dat iemand die dieren mishandelt meer dan anderen geneigd is om mensen te mishandelen. Zulke mensen worden door deskundigen gezien als een gevaar voor de samenleving; ze zouden een psychiatrische behandeling moeten ondergaan. In Turkije hoeven ze alleen een boete te betalen, verder zijn ze vrij om te gaan en te staan waar ze willen. Misschien zitten ze naast ons in de bus, zijn het onze collega’s. Niemand belet ze om in het oude patroon van dierenmishandeling terug te vallen - het gaat daarbij trouwens vaak om verkrachting.

Ik beschouw het onderscheid tussen dieren met en dieren zonder eigenaar als het zwakste punt in het Turkse rechtssysteem. Maar aan dieren wordt in de rechtenstudie geen aandacht besteed en er worden geen wetenschappelijke artikelen over gepubliceerd. Juristen vinden dieren blijkbaar helemaal niet belangrijk. Daarom wil ik de gevolgen van het onderscheid voor dieren hier nader toelichten. In de wetssystemen die Turkije als voorbeeld hebben gediend is de situatie trouwens heel anders. Een dier wordt daar behandeld als meer dan een zaak en mishandeling of verwaarlozing van dieren is een misdrijf. Wie zich daaraan schuldig maakt, komt er niet met een boete vanaf.[7] 

Opvang geen eigenaar

Wie de Turkse Dierenbeschermingswet bekijkt zou tot de conclusie kunnen komen dat zorg voor en opvang van zwerfdieren toch wel goed geregeld zijn. Artikel 4, Uitgangspunten, begint met te stellen ‘dat alle dieren gelijk zijn’ (born equal) en binnen het kader van deze wet evenveel recht op leven hebben. In hulp aan zwerfdieren moet worden voorzien, organisaties die zich dat ten doel stellen kunnen alle benodigde steun krijgen, ook in de vorm van een stuk land. Gemeenten moeten in samenwerking met dergelijke (vrijwilligers-)organisaties asielen en dierenklinieken opzetten en daarnaast voorlichting geven aan de burgers. Op grond van artikel 6 is het in principe verboden, dieren zonder eigenaar te doden.[8]

Men zou kunnen redeneren dat dieren, als ze eenmaal zijn opgevangen, eigendom worden van de daartoe aangewezen gemeentelijke autoriteiten. De status van ‘eigendom’ zou voor zwerfdieren (vooral honden) een verbetering kunnen betekenen; als de opvangcentra de verantwoordelijkheid voor die dieren nemen, ze registreren en een identificatienummer geven kunnen ze in principe in rechte opkomen tegen iedereen die ‘hun’ dieren iets aandoet. Maar hoewel opgevangen dieren niet meer letterlijk thuisloos zijn, en onder toezicht staan van de gemeente, krijgt die gemeente niet de rol van eigenaar.

De verantwoordelijke autoriteiten treden zoals gezegd niet op tegen dierenmishandeling - in de praktijk zijn het die autoriteiten zelf die zwerfdieren mishandelen. We kunnen beter spreken van huizen des doods dan van opvangcentra. De wet wordt in 95% van de steden niet gehandhaafd. De plaatselijke overheden handelen in strijd met de wet door honden te vergiftigen, levend te begraven en in afgelegen gebieden te dumpen (al dan niet gesteriliseerd). Er wordt niet samengewerkt met de vrijwilligersorganisaties. De nationale overheid grijpt niet in.

En niemand kan verantwoordelijk worden gesteld – eenmaal een dier zonder baasje, altijd een dier zonder baasje, altijd een dier zonder waarde. De begripsbepaling in de Dierenbeschermingswet kent geen weg terug.

Dier geen zaak

Het zal duidelijk zijn dat wij alle dieren beschouwen als levende wezens, niet als ‘zaken’. Maar omdat ze niet kunnen praten zoals wij, omdat ze geen advocaat kunnen inschakelen, blijven ze overgeleverd aan de willekeur van de mens. Hun tijd van leven wordt bepaald door mensen, ze worden routineus mishandeld, ze worden gedood voor hun pels, gebruikt in dierproeven. Ze vormen onze voornaamste voedselbronnen. Ze worden te werk gesteld in het circus of tentoongesteld in de dierentuin, ver van hun oorspronkelijke leefgebied.

Ze kunnen wel waarde hebben, maar dat is dan een economische waarde die alleen door mensen kan worden berekend. Voor de dieren zelf heeft dat geen enkele betekenis. Dieren worden niet gewaardeerd om wat ze zijn. Het in de wet vastgelegde onderscheid tussen dieren met en dieren zonder eigenaar heeft misschien zin in een voor mensen ontworpen rechtssysteem – maar voor hun bescherming maakt het uiteindelijk niet uit en daarom is het onderscheid ethisch gezien onaanvaardbaar. Als een dier wordt mishandeld mag het niet uitmaken of er ook een mens in zijn portemonnee wordt getroffen – een zwerfdier heeft net zoveel recht op bescherming als een gezelschapsdier of een ander huisdier.

Het Comité voor Dierenrechten bij de Balie in Istanbul heeft samen met een groot aantal ngo’s een voorstel tot wetswijziging ingediend om een einde te maken aan de discriminatie tussen dieren onderling. Het voorstel is ook voorgelegd aan de rechtenfaculteiten (sectie Strafrecht) en aan de betrokken ministeries. Het voorstel behelst een koppeling tussen de Dierenbeschermingswet en het strafrecht. De wet kan een einde maken aan discriminatie tussen huisdieren en zwerfdieren – daarnaast is het van het grootste belang dat mensen het vooroordeel overwinnen dat er maar twee soorten dieren bestaan: dieren met economische waarde en waardeloze dieren. Het is in elk geval hoopgevend dat steeds meer mensen blijk geven van mededogen en wel respectvol met dieren omgaan.

Ahmet Kemal Senpolat is advocaat, juridisch adviseur van HAYTAP (een federatie van dierenbeschermingsorganisaties) en voorzitter van het Comité voor Dierenrechten bij de Balie in Istanbul (Istanbul Bar Animal Rights Comittee).

Uit het Engels vertaald en bewerkt door Noor Evertsen - met dank aan Linda Taal en Paula van de Geest voor verhelderende opmerkingen! In de eindnoten is (Nederlands) vergelijkingsmateriaal en commentaar toegevoegd.

Bekijk meer Engelstalige artikelen van Ahmet Senpolat!

[1] ‘Zaken’ zijn in het Nederlandse recht de voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten (art. 3:2 BW). Dat dieren ook in Nederland nog primair als zaken worden gezien blijkt uit art. 5:8 BW: “Indien de gevonden zaak een dier is...” en uit het in noot 4 geciteerde artikel uit het Wetboek van Strafrecht.

[2] Zie bijvoorbeeld het bericht Speciale status voor mensapen in Spanje, ROAR nr. 20. Dieren worden genoemd in art. 20a van de Duitse Grondwet; in de EU worden ze in elk geval òòk beschouwd als ‘sentient beings’ (wezens met gevoel en bewustzijn).

[3] Vergelijk art. 350 Sr, lid 2: “Gelijke straf wordt toegepast op hem die opzettelijk en wederrechtelijk een dier dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, doodt, beschadigt, onbruikbaar maakt of wegmaakt”. Dit artikel speelde een belangrijke rol in de zaak tegen de ‘beul van Twente’.

[4] Dit is de formule van art. 36, eerste lid, Gwwd; in het oorspronkelijke artikel staat ‘without a solid cause’.

[5] Hayvanları Koruma Kanunu, n°. 5199, aangenomen op 24 juni 2004;Engelse vertaling, Duitse vertaling.

[6] De boete voor het opzettelijk mishandelen, het verwaarlozen van dieren of het onderhouden van sexuele relaties met dieren is ongeveer € 125; een pitbull of een Tosa Inu het land binnenbrengen wordt veel zwaarder aangeslagen (art. 28 onder k).

[7] Het Turkse rechtssysteem is onder andere beïnvloed door het Zwitserse en het Duitse. In Nederland worden overigens wel voornamelijk (voorwaardelijke) geldstraffen opgelegd en zelden (onvoorwaardelijke) gevangenisstraffen. Het onderzoek naar de situatie in andere Europese landen loopt nog.

[8] De Turkse Dierenbeschermingswet is duidelijk geïnspireerd op deEuropese Overeenkomst tot bescherming van kleine huisdieren (‘pets’) van de Raad van Europa, die in Turkije met ingang van 1 juni 2004 van kracht is geworden. Nederland heeft deze overeenkomst uit 1987 zoals bekend niet geratificeerd.

nieuwslijst